Chi tiết tin - Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị

Xã Phú Trạch là xã cữa ngõ phía Bắc của tỉnh Quảng Trị, trong những năm qua được Trung ương, tỉnh quan tâm đầu tư nhiều dự án quy mô lớn, có ý nghĩa chiến lược như: Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch, Khu công nghiệp cảng biển Hòn La, Đường điện 500Kv mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối, tuyến cao tốc Bắc - Nam; mở rộng các khu công nghiệp, khu kinh tế; các dự án năng lượng tái tạo; các công trình phát triển hạ tầng nông nghiệp - nông thôn… Đây là những dự án tạo động lực quan trọng để phát triển tỉnh Quảng Trị nói chung trở thành trung tâm năng lượng, trung chuyển và logistics ở khu vực miền Trung.

Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án trọng điểm đòi hỏi phải thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB) trên diện tích lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đất ở, đất sản xuất và sinh kế lâu dài của người dân. Đặc biệt, phần lớn diện tích thu hồi nằm ở khu vực nông thôn - nơi nông dân phụ thuộc nhiều vào đất đai, nên việc GPMB luôn là vấn đề nhạy cảm, phức tạp.

Trong thực tế, đa số nông dân hiểu rõ lợi ích của dự án đối với cộng đồng, sẵn sàng chia sẻ, ủng hộ chủ trương chung. Tuy nhiên, vẫn tồn tại không ít khó khăn như: Sự chênh lệch trong đánh giá, giá trị đất đai, tài sản; một số chính sách bồi thường, hỗ trợ còn thay đổi theo thời gian; tâm lý lo lắng của người dân khi phải di dời, thay đổi nghề nghiệp; một số trường hợp thiếu hồ sơ pháp lý, không rõ ràng về nguồn gốc đất; nhận thức của một bộ phận người dân về quy trình pháp luật còn hạn chế.

Những khó khăn này là nguyên nhân phát sinh đơn thư, khiếu nại, tố cáo trong quá trình GPMB; nếu không được giải quyết thấu đáo, kịp thời sẽ ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân, làm chậm tiến độ dự án, thậm chí dẫn đến các điểm nóng về an ninh nông thôn.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Hội Nông dân càng trở nên quan trọng, Hội Nông dân các cấp tập trung triển khai đồng bộ, đạt nhiều kết quả quan trọng như sau:

Thứ nhất, công tác tuyên truyền được tăng cường sâu rộng. Hội đã tổ chức hàng trăm buổi tuyên truyền trực tiếp tại các thôn, khu dân cư; lồng ghép nội dung về đất đai, bồi thường, tái định cư vào sinh hoạt chi hội và hoạt động của các câu lạc bộ "Nông dân với pháp luật". Qua đó đã giải thích rõ cho nông dân về căn cứ pháp lý của từng dự án; làm rõ trách nhiệm của Nhà nước và quyền lợi của người dân; khẳng định tính minh bạch của các phương án bồi thường - hỗ trợ; giải tỏa tâm lý lo lắng, hoài nghi của một số hộ bị ảnh hưởng. Kinh nghiệm cho thấy: khi người dân hiểu đúng, đủ và được đối thoại trực tiếp, họ sẵn sàng chia sẻ và đồng thuận.

Thứ hai: Hội đã chủ động nắm bắt tình hình và kịp thời tiếp nhận, phản ánh kiến nghị. Thông qua hệ thống chi hội và đội ngũ hội viên nòng cốt, cán bộ Hội bám sát cơ sở, đến từng hộ dân để nắm bắt thông tin. Khi phát sinh vụ việc, Hội tổ chức gặp gỡ, lắng nghe đầy đủ ý kiến của người dân, giải thích các quy định pháp luật; thống nhất phương án xử lý; chuyển đơn đúng thẩm quyền và theo dõi kết quả giải quyết; nhiều vấn đề được giải quyết ngay tại cơ sở, không để trở thành vụ việc phức tạp. Kinh nghiệm rút ra là: bám dân – sát dân – hiểu dân chính là chìa khóa để phòng ngừa đơn thư, khiếu nại.

Thứ ba, Hội Nông dân xã đã tham gia phối hợp trong các tổ công tác, hội đồng GPMB. Hội đã chủ động tham gia vào nhiều khâu như: Tuyên truyền và vận động trước khi kiểm kê; Tham gia cùng hội đồng GPMB trong xác định nguồn gốc đất; Góp ý các phương án bồi thường; Tham dự các cuộc đối thoại công khai giữa cơ quan chức năng và người dân; Giám sát quá trình chi trả bồi thường. Vai trò giám sát của Hội đã góp phần tăng tính khách quan, minh bạch, hạn chế tiêu cực.

Thứ tư: Hội tích cực tham gia hòa giải, hạn chế khiếu nại vượt cấp. Nhiều vụ việc phức tạp phát sinh từ sự thiếu thông tin hoặc hiểu lầm giữa người dân với chính quyền. Khi Hội đứng ra hòa giải với thái độ cầu thị, khách quan, tôn trọng quyền lợi chính đáng của nông dân, phần lớn vụ việc được giải quyết ổn thỏa. Đây là phương thức hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất trong giải quyết khiếu nại tại cơ sở.

Thứ năm: Thông qua công tác phối hợp giải quyết đơn thư kịp thời, đầy trách nhiệm, Hội Nông dân đã góp phần quan trọng vào ổn định tình hình tư tưởng trong nhân dân; không để phát sinh “điểm nóng”; đảm bảo tiến độ thi công theo yêu cầu của các dự án trọng điểm.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực nhưng công tác phối hợp giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo vẫn còn những hạn chế như: Một số cán bộ Hội cơ sở thiếu kiến thức pháp luật chuyên sâu; Kỹ năng tiếp dân, đối thoại, hòa giải chưa đồng đều; Công tác nắm bắt thông tin đôi khi chưa thật kịp thời; Một số chính sách GPMB phức tạp, thay đổi theo thời điểm nên khó giải thích cho người dân; Một bộ phận nông dân còn tâm lý trông chờ, kỳ vọng quá cao về bồi thường. Nguyên nhân chủ yếu là do tính chất phức tạp của công tác GPMB, liên quan trực tiếp đến lợi ích thiết thực của người dân, và sự thay đổi liên tục của các văn bản pháp lý.

Để tiếp tục phát huy vai trò của Hội Nông dân trong tham gia giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo liên quan đến GPMB, chúng tôi đề xuất một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ 1: Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật cho nông dân. Sử dụng đa dạng các hình thức: trực tiếp, trực tuyến, tài liệu, loa truyền thanh. Tổ chức diễn đàn "Nông dân với chính quyền", "Nông dân với pháp luật". Phát huy vai trò người có uy tín, trưởng thôn.

Thứ 2: Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Hội các cấp. Tổ chức bồi dưỡng chuyên sâu về Luật Đất đai, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Tập huấn kỹ năng tiếp dân, kỹ năng hòa giải, đối thoại; Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá trách nhiệm của cán bộ.

Thứ 3: Chủ động phối hợp với chính quyền và các tổ chức liên quan. Tham gia thường xuyên trong các tổ công tác GPMB; Cung cấp thông tin về tư tưởng của hội viên, nông dân; Đề xuất các giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Thứ tư: Làm tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội. Giám sát tính minh bạch trong các bước kiểm kê, định giá; Góp ý dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ; Theo dõi việc thực hiện cam kết giữa chính quyền và người dân.

Thứ năm: Chăm lo sinh kế cho nông dân sau GPMB. Đây là nội dung hết sức quan trọng. Hội cần: Phối hợp đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm; Hỗ trợ phát triển mô hình sản xuất phù hợp tại khu tái định cư; Hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi; Kết nối doanh nghiệp tuyển dụng lao động là nông dân bị thu hồi đất; Xây dựng các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác để tạo việc làm bền vững.

Thứ sáu: Xây dựng đội ngũ nông dân nòng cốt làm "cầu nối" trong GPMB. Đây là lực lượng quan trọng để truyền tải thông tin chính xác, giúp giảm thiểu hiểu lầm, hỗ trợ hòa giải khi có vụ việc phát sinh.

Với tinh thần trách nhiệm, đoàn kết và đổi mới, Hội Nông dân các cấp tỉnh Quảng Trị sẽ tiếp tục phát huy vai trò trung tâm, nòng cốt trong phong trào nông dân và công cuộc xây dựng nông thôn mới; chủ động, tích cực phối hợp tham gia giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo liên quan đến GPMB; góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, giữ vững ổn định nông thôn, thúc đẩy tiến độ các dự án trọng điểm của tỉnh và của Quốc gia.

Hội Nông dân xã Phú Trạch